आजकाल राष्ट्रीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी काय असेल, तर ती अपमानास्पद भाषा आहे. जंतरमंतर येथे पंतप्रधान मोदींवर झालेला उघड आणि असभ्य अपमान यासाठी एक निमित्त बनला आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, अनेक प्राध्यापक आणि पत्रकारही या अपमानास्पद भाषेचे समर्थन करण्याच्या शर्यतीत सामील झाले आहेत. याला मुलींची एक क्रांतिकारी अभिव्यक्ती म्हणून वर्णन केले जात आहे, तर अनेक अपमान करणाºयांना नवीन अपमानास्पद शब्द तयार करण्याचा सल्ला दिला जात आहे. सकाळचा भोंगा तर मर्यादा ओलांडताना दिसतो आहे. ही एक अभद्र संस्कृती सकाळच्या भोंग्याने निर्माण केलेली आहे.
या लोकांच्या मते, सर्व शिव्या पुरुषांनीच तयार केल्या आहेत आणि म्हणूनच मुलींनी नवीन शिव्या तयार केल्या पाहिजेत. समाजाचा एक मोठा वर्ग याला विरोधही करत आहे आणि त्यांचे म्हणणे आहे की, समाजात शिव्या नेहमीच अस्तित्वात असल्या तरी, किमान त्यांना सार्वजनिक स्वीकृती मिळालेली नाही.
शिव्यांचे सर्वात मोठे समर्थक हे डाव्या विचारसरणीचे आहेत, जे स्वत:ला क्रांतिकारक मानतात. भारतात प्रोग्रेसिव्ह रायटर्स असोसिएशनची स्थापना डाव्या विचारसरणीवर आधारित झाली. त्याचे पहिले अध्यक्ष कादंबरी सम्राट प्रेमचंद होते. शिव्यांच्या मुद्द्यावर प्रेमचंद यांनी लिहिले आहे, प्रत्येक जातीची बोलण्याची पद्धत तिची नैतिक स्थिती दर्शवते. या दृष्टिकोनातून पाहिले तर, भारत जगातील सर्व जातींमध्ये सर्वात खालच्या स्तरावरचा वाटेल.
बोलण्यातील गांभीर्य आणि सुस्पष्टता ही जातीची महानता आणि नैतिक शुद्धता व्यक्त करते, तर अश्लील भाषा हे नैतिक अंधार आणि अध:पतनाचे निश्चित लक्षण आहे. आमच्या तोंडातून बाहेर पडणाºया घाणेरड्या शब्दांची संख्या कोणत्याही सुसंस्कृत जातीत क्वचितच आढळते. यात काही शंका नाही की, प्रत्येक यशस्वी आंदोलनानंतर, आंदोलक नायक आणि विजेते म्हणून उदयास येतात. या अर्थाने झुरळ जनता पक्षाचे (सीजेपी) नेते निश्चितपणे जंतरमंतर आंदोलनाचे सध्याचे विजेते आहेत. याच तर्काने त्यांना पाठिंबा देणारा गटही त्याच श्रेणीत गणला जाईल. इतिहास नेहमीच विजेत्यांचा गौरव करतो. सीजेपीचे नेते एका विशिष्ट वर्गासाठी नायक असल्याने, त्यांच्या शिव्या-शापांना एक गुण म्हणून पाहण्याचे प्रयत्न केले जात आहेत. त्यांची घाणेरडी आणि विकृत अचकट विचकट वक्तव्ये हीच आदर्श ठरवली जात असतील तर सुसंस्कृतपणाचा यांनी लिलाव केला असे म्हणावे लागेल. खालच्या पातळीवरची भाषा वापरणे अत्यंत वाईट आहे.
आणखी एक असा युक्तिवाद केला जातो की, भारतीय समाजात लग्न आणि मुंडन समारंभांसारख्या प्रसंगी शिव्या-शाप प्रेमाने वापरले जातात. त्यामुळे जंतरमंतरवरील शिव्या-शाप, त्या शिव्या-शापांप्रमाणेच प्रेमाचीच अभिव्यक्ती आहेत. पण खरेच तसे आहे का? शिव्या-शाप देणाºयांचे समर्थन करणाºयांना त्यांच्याच मुलांकडून त्यांच्याच घरात तशाच प्रकारच्या शिव्या-शाप ऐकायला आवडतील का? जर आपण गांभीर्याने विचार केला, तर उत्तर ‘नाही’ असेच आहे.
प्रत्येक आंदोलकाने कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपात अपमानास्पद भाषेचा वापर केला आहे, परंतु तो कधीही सार्वजनिक स्वीकृतीचा किंवा चर्चेचा विषय बनलेला नाही. शिव्या-शाप कधीही वास्तविक नसतात. वास्तववाद व्यक्त करण्यासाठी हिंदी साहित्याने अपमानास्पद भाषेचा वापर सुरू केला, परंतु आधुनिक वास्तववादी विचारांच्या आधीच्या साहित्याने कधीही अपमानास्पद भाषेचा वापर केला नाही. असा युक्तिवाद केला जातो की, ही झेन-जींची भाषा आहे. ते अशा प्रकारे स्वत:ला व्यक्त करतात.
यामुळे हा प्रश्न निर्माण होतो की, झेन-जी परीक्षेतही त्यांच्या उत्तरांमध्ये अपमानास्पद भाषेचा वापर करतील का? आणि ते स्वीकारार्ह असेल का? प्रश्न असा आहे की, जे पत्रकार याचे समर्थन करतात, ते त्यांच्या वृत्तपत्रांमध्ये आणि स्टुडिओमध्ये ही अपमानास्पद भाषा वापरण्यास तयार असतील का? या सर्व प्रश्नांचे उत्तर नि:संशयपणे ‘नाही’ असेच आहे. मग असा प्रश्न का विचारू नये की, अपमानास्पद भाषेचे उदात्तीकरण का करायचे?
काही लोक म्हणतात की, झेन-जी असा विचार करतात, पण हे विसरता कामा नये की, देशभरातील झेन-जी एकसारखे नाहीत. मुंबई आणि बंगळुरूचे लोक दिल्ली आणि चंडीगडच्या लोकांसारखाच विचार करतात असे नाही. त्यांच्यापैकी काही जण अपमानास्पद भाषा वापरण्यात अभिमान बाळगत असले तरी, वास्तव हे आहे की, त्यांच्यापैकी मोठा वर्ग अजूनही सुसंस्कृत आहे आणि अपमानास्पद भाषा वापरण्यापासून दूर राहतो.
मार्क्सवादी हिंदी लेखक जगदीश्वर चतुर्वेदी यांनी लिहिले आहे की, अपमानास्पद भाषेला वैधता देण्याचा प्रयत्न हे पुनरुज्जीवनवादी विचारांचे वैशिष्ट्य आहे. ती जुन्या असंस्कृत प्रथा, भाषिक वापर, सवयी आणि रीतिरिवाज जपते. मार्क्सवादी राष्ट्रीय विचारधारेला पुनरुज्जीवनवादी मानतात, मग आपण असे समजावे का की, जे मार्क्सवादी अपमानास्पद भाषेचे समर्थन करतात ते सुद्धा पुनरुज्जीवनवादी बनले आहेत? अपमानास्पद भाषा नेहमीच चुकीची आणि असंस्कृत मानली गेली आहे.
महाभारतात शिशुपालाची कथा सांगितली आहे. भगवान श्रीकृष्ण त्याच्या शंभर शिव्या सहन करतात, पण जेव्हा शिशुपाल मर्यादा ओलांडतो, तेव्हा श्रीकृष्ण त्याला ठार मारतात. स्पष्टपणे, श्रीकृष्णाच्या काळातही अपमानास्पद भाषा हे असंस्कृतपणाचे लक्षण होते आणि तिचे उदात्तीकरण केले जात नव्हते. मध्ययुगीन काळात अपमानास्पद भाषा मुख्य प्रवाहात येत असल्याची चिन्हे निश्चितच दिसतात.
तरीही तिला सार्वजनिक स्वीकृती मिळणे अवघडच राहिले आहे. मग प्रश्न असा आहे की, भारतीय समाजाने पंतप्रधानांवर होणारा सार्वजनिक अपमान आणि असभ्यता का स्वीकारावी? नव्या पिढीला असंस्कृत आणि उद्धट बनवण्याच्या प्रक्रियेला प्रोत्साहन का द्यावे? त्यांना अत्यंत कठोर टीका आणि कठोर शब्द सुसंस्कृत आणि सन्माननीय पद्धतीने मांडण्यासाठी सक्षम का करू नये? विकृत, अश्लील भाषेचे कधीही उदात्तीकरण करता येणार नाही.
