सिंदूरमधून भारताने चीनलाही दिला दणका

२२ एप्रिल रोजी जम्मू आणि काश्मीरमधील पहलगाम येथे दहशतवाद्यांनी २६ जणांना त्यांचा धर्म विचारून ठार मारल्यानंतर, भारतीय सैन्याने प्रथम पाकिस्तानवर हवाई हल्ल्यात नऊ दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त केले आणि नंतर जेव्हा त्यांनी लाजिरवाणेपणा टाळण्यासाठी प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांचे लष्करी तळ मोठ्या प्रमाणात उद्ध्वस्त केले. जेव्हा भारताने आपल्या हवाई हल्ल्यांद्वारे दाखवून दिले की, ते त्यांची लष्करी शक्ती कमकुवत करू शकतात, तेव्हा त्यांचे मनोबल तुटले, परिणामी लष्करी संघर्ष थांबवण्यासाठी करार झाला. पण यातून केवळ भारताने पाकिस्तानलाच नमवले नाही, तर चीनलाही मोठा दणका भारताने दिलेला आहे हे लक्षात घेतले पाहिजे.

पाकिस्तानने भारतीय लष्करी प्रतिष्ठानांना लक्ष्य करण्याच्या अयशस्वी प्रयत्नादरम्यान चीनकडून मिळवलेल्या क्षेपणास्त्रे, लढाऊ विमाने आणि इतर शस्त्रांचा वापर केला. यातून एक प्रकारे चीनची अप्रत्यक्ष भूमिका स्पष्टपणे अधोरेखित झाली आहे. पण ही सगळी विमाने आणि यंत्रणा युद्धसामुग्री काही कामाची नाही आणि ती निष्क्रिय करून भारताने चिनी मालाप्रमाणेच चिनी लष्करी सामुग्रीही बोगस आहे हे जगाला दाखवून दिले आणि चीनचाही बुरखा यातून फाडला.

पहलगाम दहशतवादी घटनेनंतर, चीनने आपल्या पारंपरिक शैलीत, प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे पाकिस्तानला पाठिंबा देऊनही, प्रथम स्वत:ला तटस्थ आणि शांतताप्रिय मध्यस्थ म्हणून सादर करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु नंतर पाकिस्तानची विश्वासार्हता वाचवण्याच्या उद्देशाने पहलगाम हल्ल्याच्या कथित निष्पक्ष चौकशीच्या पाकिस्तानच्या मागणीचा पुनरुच्चार केला. इतकेच नाही तर लष्कर-ए-तैबाचा संलग्न आणि पाकिस्तान सरकारच्या आश्रयाखाली कार्यरत असलेल्या ‘द रेझिस्टन्स फ्रंट’ हे नाव सुरक्षा परिषदेत या दहशतवादी घटनेचा निषेध करणाºया अमेरिकेच्या ठरावातून काढून टाकण्यात आले. याआधीही त्यांनी जागतिक निर्बंधांपासून कुख्यात दहशतवाद्यांना वाचवण्याचा अयशस्वी परंतु निर्लज्ज प्रयत्न केला आहे.

भारत-पाकिस्तान लष्करी संघर्षादरम्यान, चीनच्या कम्युनिस्ट पक्षाच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या सरकारी माध्यमांनीही पाकिस्तानच्या बाजूने खोटा प्रचार मोहीम चालवणे सुरू ठेवले. त्यांच्या इंग्रजी वृत्तपत्र ग्लोबल टाईम्सने भारताच्या लष्करी कारवाईवर म्हटले आहे की, भारताने आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करावे. आॅस्ट्रेलियन सरकारने कोविडच्या प्रसारामागील भूमिकेची चौकशी करण्याची मागणी केली, तेव्हा त्यांनी त्यावर व्यापार निर्बंध लादले होते हे विसरून चालणार नाही.

आॅपरेशन सिंदूरदरम्यान पाकिस्तानसोबत उभे राहूनही भारत-पाकिस्तान संघर्षात तटस्थ राहण्याचा आव आणला, परंतु त्याचा आव उघड झाला. भारत आणि पाकिस्तानमधील लष्करी संघर्ष थांबवण्याचे फुकटचे ‘श्रेय’ अमेरिकेने घेतले आणि चीनचा आपला दर्जा वाढला आहे हे दाखवण्याचा हेतू हाणून पाडला, परंतु त्यानंतरही ते आशिया आणि अरबी समुद्रात पाकिस्तानद्वारे आपले विस्तारवादी वर्चस्व प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न थांबवणार नाही.

चीनचे नेते हे दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहेत की, ते त्यांच्या मित्राच्या संरक्षणासाठी त्याच्यासोबत उभे राहतील. पहलगाम हल्ल्यानंतर चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांनी पाकिस्तानी परराष्ट्र मंत्र्यांना सांगितले होते की, चीन आपल्या सदाबहार मित्र आणि धोरणात्मक मित्राच्या सुरक्षा चिंता समजून घेतो आणि त्याच्या सुरक्षेसाठी त्याला पाठिंबा देतो. अर्थात हे सर्वांना माहिती आहे की चीनची खरी चिंता पाकिस्तानची सुरक्षा नाही तर शी जिनपिंग यांच्या स्वप्नातील ‘सीपीईसी’ची आहे, जो पाकव्याप्त जम्मू-काश्मीरमधून जातो आणि जिथे चीन शिनजियांगपासून अरबी समुद्रापर्यंत काँक्रीट महामार्ग आणि ग्वादर बंदर बांधत आहे. आर्थिक कॉरिडॉरच्या नावाखाली सुरू झालेल्या या प्रकल्पावर चीनने आतापर्यंत ६० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त खर्च केला आहे. बलुची लोक आणि ‘बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी’ यांनी या प्रकल्पाविरुद्ध पाकिस्तान आणि चीनला आधीच कडक शब्दांत आव्हान दिले आहे आणि आता तर ते आणखी काही करतील.

जर भारत-पाकिस्तान संघर्ष युद्धात बदलला तर शी जिनपिंग यांचे ‘सीपीईसी’चे स्वप्नच भंग होईल असे नाही तर गुलाम जम्मू आणि काश्मीर भारताला परत करण्याचा मार्गही स्पष्ट होईल. भारतीय लष्कराने त्यांची तथाकथित जागतिक दर्जाची शस्त्रे, विशेषत: त्यांची जेट विमाने आणि हवाई संरक्षण प्रणाली उघडकीस आणली आहे, याची चीनला भीती आहे. जग आता त्यांच्या शस्त्रांवर विश्वास ठेवणार नाही. आपली निराशा व्यक्त करण्यासाठी, चीन आता असा प्रचार करू लागेल की भारतालाही मोठे लष्करी नुकसान सहन करावे लागले.

त्याच्या प्रभावाखाली काम करणारे पाश्चात्य माध्यमे देखील यामध्ये त्याचे समर्थन करतील. चीनचा खरा दुहेरी स्वभाव भारतासमोर अधिक स्पष्ट झाला आहे. यासोबतच, तुर्कीचा भारताप्रती असलेला शत्रुत्वाचा दृष्टिकोनही स्पष्ट झाला आहे. भारताने आपल्या शस्त्रांची प्राणघातक क्षमता देखील कमी केली आहे ही आणखी एक बाब आहे. तो कदाचित आपला दृष्टिकोन बदलू शकत नाही, परंतु भारताच्या बाजूने जे आहे ते म्हणजे अनेक इस्लामिक देश तुर्कीचा दर्जा वाढताना पाहू इच्छित नाहीत. भारत आणि पाकिस्तानमधील लष्करी संघर्षात उडी घेण्याचे धाडस चीन करेल का?

अमेरिका आणि इतर देशांकडून होणाºया आर्थिक आणि राजनैतिक विरोधामुळे, चीन भारताविरुद्ध कोणतीही लष्करी कारवाई करण्याची चूक करत नाही. १९६२ मध्ये कमकुवत आणि पूर्णपणे उदासीन भारतावर हल्ला झाल्यापासून, प्रत्येक हल्ल्यात चीनला पराभव पत्करावा लागला आहे. १९७९ मध्ये व्हिएतनामवर हल्ला असो किंवा डोकलाम, गलवान इत्यादी ठिकाणी भारतावर अतिक्रमण असो, प्रत्येक वेळी त्याला पराभव पत्करावा लागला आहे.

म्हणूनच चीन पाकिस्तानसारख्या दिवाळखोर मित्रासाठी युद्धात उडी मारण्याची आणि पराभूत होण्याची आणि त्याचे नेतृत्व गमावण्याची चूक करणार नाही, परंतु तो भारताला त्रास देण्याच्या त्याच्या कारवाया थांबवणार नाही. भारताला चीनवर नियंत्रण कसे ठेवायचे याचा विचार करावा लागेल. तो अजिबात विश्वासार्ह नाही. पाकिस्तानप्रमाणे, तो एक गोष्ट बोलतो आणि करतो दुसरेच. जे व्हायला हवे ते म्हणजे आर्थिक आणि सामाजिकदृष्ट्या कमकुवत चीनला देश सोडायला लावावे. चीनवर अवलंबून राहण्याऐवजी, कमकुवत पाकिस्तानने दहशतवाद्यांना लगाम घालावा आणि स्वत:च्या कल्याणावर लक्ष केंद्रित करावे, परंतु सध्या तरी असे होण्याची शक्यता नाही. चीन त्याला चिथावणी देत ​​राहील. पण चीनला या आॅपरेशन सिंदूरमधून भारताने मोठा दणका दिलेला आहे हे नक्की.